In Deinze regen, zon en wind maar den dreupel maakt ons welgezind

Bah! In de vroege morgen is het echt geen weer om over naar huis te schrijven; regen, wind en een temperatuur van om en bij de 10° voor de eerste Fillierstocht georganiseerd in samenwerking met sportraad Deinze in het kader “Vlaanderen wandelt”. Wij gaan van start in het heiligdom van de jeneverstokerij; door het onaangename karakter van het weer kiezen wij voor het 10 km parkoers. Alhoewel  later op de dag zou het overgaan, en in de namiddag de zon er effentjes doorkomt blijven wij bij ons besluit, en genieten na de wandeling van een geleid bezoek aan de firma.

Wij zijn op stap en komen zo in een stukje industrieterrein, die wij rustig kunnen bekijken. Af en toe wel een stukje interessant, want je komt er eens een naam tegen van producten , dat je zegt a ja dat komt van hier. Maar het duurt niet zo lang voor wij het industrieterrein ruilen voor een eindje langs de Leie. Na een poosje rechtsaf, en zo belanden we in de Groenstraat. Een echt oeroud holder de bolder kasseitje goed voor een Ronde van Vlaanderen decor. Het is er gezellig zo een weggetje langs beide zijden afgezoomd met hoge hagen. De weermaker krijgt wat fatsoenlijker manieren, het begint minder had te regenen en het houdt zelfs even op. Wij zijn inmiddels in het open veld, via een smal krinkelend tarmacje. Hier zien wij achter de verhoogde dijk het silhouet van de oude Leie gevormd door hoge ranke populieren, ook hier enkele mooie sfeerbeelden van de herfstperiode. Wij gaan richting bachte-maria-leerne, maar wij komen langs de rand van het dorp. Wij stappen de smalle schipsdonkstraat op en het word een zwerftocht door de velden en ja wij vinden er zelfs een kerkpaadje Wat wij ook opmerken hier vinden wij nog vele houtkanten, meestal bestaande uit knotwilgen die samen met enkele hoeveltjes het landschap opsmukken en na een tijdje zijn wij terug in de graanstokerij van Filliers.

Het is opgehouden met regen en de zon komt erdoor als wij van onze rustpost maar er staat nog steeds een strakke wind. Het tweede gedeelte is terug op een echt natuurgebied om tenvolle van te genieten, maar zijn intussen het zeer mooie kasteel Ten Bosse gepasseerd en nu krijgen wij een langer stukje langs de Leie. En zo genoten wij van een heerlijk afwisselende natuurwamdeling en zo bereikten wij de aankomst. Wij genieten van onze gratis aangeboden jenever, waarvoor langs deze weg van harte dank voor de traktatie.

Er wordt ons tevens de gelegenheid gegeven om de graanstokerij Filliers te bezoeken onder de vorm van een geleide rondwandeling een aanbod die wij zeer graag aannemen.

Onze gids toont ons eerst de grondstoffentanks buiten op het bedrijf. Eerst en vooral zijn er de graantanks. Een watertank ook met eigen putwater, zeer belangrijk voor de smaakbepaling van de jenever, en wij die dachten water is toch maar water, mar ja met deze vloeistof hebben wij minder ervaring, nu dat weten wij dan ook weer.

Wij gaan ons eerste gebouw binnen en meteen valt een aparte geur op, voor sommigen ietsje apart voor anderen heerlijk, maar over heerlijke geur gesproken moeten wij wachten tot op het einde.

Eerst even een stukje geschiedenis, de familie Filliers is als het ware de rode draad door de jenevergeschiedenis. Reeds van in 1880 word hun graanstokerij gesticht door Camiel Filliers en dat gebeurt nu reeds vijf generaties lang. Voor de eerste wereldoorlog waren in België zowat 300 graanstokerijen nu! momenteel nog 8. De reden van de teloorgang schuilt in het volgende.

Voor de eerste zware klap waren de Duitsers verantwoordelijk want zij sloegen alles wat koper was aan tijdens de eerste wereldoorlog, en juist in graanstokerijen was zeer veel koper aanwezig. Kort na de oorlog na de eerste wereldoorlog Augustus 1919 tweede wereldoorlog. De wet Vandevelde wil het alcoholisme intomen. Die wet zorgt ervoor dat in geen enkel café nog sterke dranken mochten verkocht worden. Een ander opvallend feit men moest steeds, minimum per aankoop van 2 liter sterke drank aankopen. De achterliggende reden was dat door de slechte tijden de werkman de middelen niet had om dergelijke prijs te betalen.

De derde klap was de tweede wereldoorlog toen kwam het verbod nog jenever te stoken want het graan moest dienen voor het bakken van brood, wat meteen zorgde dat nog eens vele graanstokerijen diende te sluiten.

De kentering komt in 1980 met de verzoeting van de tijd overal word meer en meer suiker verwerkt in tal van eetwaren, de fruitjenevers deden hun intrede en de redding was nabij, en nu! Gaan wij jenever stoken.

Het graan laten wij kiemen, malen het fijn en maken door toevoeging van water er een papje van zodat de zetmelen omgezet worden in suikers. Want om alcohol te maken heeft men altijd suiker nodig Voor een brouwseltje steeds met een verhouding van 1 deel graan en 4 delen water die gaan wij nadat de gist er is aan toegevoegd gaan wij die opstoken tot een

Temperatuur van 32° een zeer belangrijke temperatuur, want bij 37° is de gist dood en waardeloos. Dus men neemt een veiligheidsmarge van 5°. Door het gistingsproces dient de temperatuur nauwlettend gecontroleerd te worden doch dit gebeurd momenteel elektronisch, men heeft nu een brouwsel van om en bij de 8,5 % alcohol.

Voor wij gaan destilleren manken wij het verschil tussen een warme stokerij en een koude. Een warme stookt zijn moutwijn zelfs en een koude koopt die in. Moutwijn is het  product dat men bekomt voor het destilleren.

Het destilleren gebeurd in een 15 meter hoge destillatiekolom, vanonder warmt men de aangebrachte moutwijn op, er ontstaat een wolk in de klom gaat stijgen en hoe hoger die gaat hoe zuiverder de alcohol het maximum gehalte bedraagt dan 68°. De wolk wordt afgekoeld en men heeft reeds een eerste ruwe alcohol. Vanaf dit stadium krijgt de graanstoker een ambtenaar van accijnzen op zijn kot, want om alcohol te stoken volstaat niet alleen een vergunning maar men moet ook accijnzen betalen aan de staat. Of dit voor de staat een winstgevende is zal wel, de ingrediënten van alcohol zijn niet zo duur want zij bestaan uit graan water en gist, de kost van 1 liter alcohol bedraagt 1,5€, terwijl er ongeveer een 18€ accijnzen gevorderd worden op diezelfde liter. Onze gids gaf een leuke tip, wil je het gat in de begroting opvullen, drink dan een fles jenever extra want dat krijgt de staat wat meer euro’s binnen.

Wat zijn nu fruitjenevers, wel het woord zegt het zelf men voegt fruit extracten toe aan jenever. Eén uitzondering is calvados dat is een destillaat van appels. Men heeft hier ook nog een likeurfabriek, men voegt dan room en andere ingrediënten toe en zo krijgt men de crèmelikeuren. Wij mogen ook een kijkje nemen in een opslagplaats waar verscheidene genummerde vaten opgeslagen liggen en veilig achter hekkens en serieuze sloten opgeborgen liggen. Let wel als men een vaatje nodig heeft kunnen de sloten enkel en alleen geopend worden door de dienst accijnzen, dus hebben zij zowaar bestendig een ambtenaar van accijnzen in huis want de staat waakt over zijn centen. Wat ook opvalt is dat ieder vaatje een aparte inhoud heeft , het is namelijk niet mogelijk alle vaten te maken met dezelfde inhoud.

Nog iets heel interessant en wat velen niet weten, het verschil tussen oude en jonge jenever.

De vandaag gestookte jenever is jonge jenever en gaat direct op flessen, leg du nu jaren weg die verouderd niet meer, eigenaardig hé.

Oude jenever bijvoorbeeld van 5 jaar oud is een ander vaststelling. Jenever rijpt enkel op houten vaten en het aantal jaren dat hij op vat ligt bepaalt zijn ouderdom. Gaat men die nu op de fles doen, dan stopt het rijpingsproces en blijft hij zo oud als hij is, hou je hem dan nog vele jaren dan blijft de kwaliteit dezelfde namelijk 5 jaar oud en geen sikkepit meer.

Wij danken alvast onze gids voor zijn boeiende en leerzame uitleg. Tevens danken wij ook de directie van Filliers voor hun gastvrijheid dat wij het bedrijf konden bezoeken.

In ieder geval keerden wij welgezind naar huis en hadden wij een zeer verzorgde wandeldag beleefd. Gasten hou jullie goed het allerbeste en tot een volgende wandelgelegenheid.